Nga besimi në praktikë

Pasi u vendosën shtyllat e sistemit doktrinor në studimet tona të mëparshme dhe struktura epistemike u kompletua - duke filluar me vendosjen e njëshmërisë hyjnore dhe cilësive të Zotit të Urtë, duke kaluar përmes domosdoshmërisë së mesazhit dhe pagabueshmërisë së profetëve dhe duke arritur në pashmangshmërinë e imamatit dhe shtrirjen hyjnore të imamit dhe egzistencës hyjnore të mishërimit të tij. — studiuesi dhe besimtari qëndrojnë para një të drejte vendimtare epistemike dhe praktike: cili është hapi tjetër?

Besimi nuk është thjesht ide abstrakte e ruajtur në mendje, as teori filozofike të debatuara pas dyerve të mbyllura. Qëllimi më i lartë i krijimit të këtij kanali hyjnor që shtrihet nga qielli në tokë - domethënë i Dërguari (PAQ) dhe Imamët (AS) - është zbatimi dinamik në realitetin e qenies njerëzore. Ky sistem i pagabueshëm është kanali dhe mjeti që Allahu i madhëruar dhe i lartësuar e transmetoi, në mënyrë që ne të marrim prej tij programin tonë jetësor dhe të realizojmë nëpërmjet tij qëllimin e përsosur që Allahu dëshiroi për ne kur na krijoi dhe na bëri mëkëmbës në tokën e Tij.

Prej këtu, dera hapet, në specialitetin e saj, mbi shkencën e fiqh në kuptimin e saj gjithëpërfshirës integrues, si kodi i aplikuar dhe programi praktik që e shndërron besimin në lëvizje, e lartëson shpirtin njerëzor dhe e lidh atë me Absolutin.

---

1. Jurisprudenca është Kodi i Zbatuar i Objektivave Doktrinorë

Ne vërtetuam më herët se Allahu, i lavdëruar është Ai, është i Urtë dhe se veprimet dhe urdhrat e Tij janë të bazuara në qëllimet fatale për përsosjen e qenies njerëzore. Bazuar në këtë, vendimet dhe legjislacionet nuk janë dërguar në mënyrë arbitrare, as për hir të kontrollit të thjeshtë formal; ato janë kërkesa e kësaj urtësie hyjnore.

Besimi është si rrënja dhe jurisprudenca si fryti

Nëse besimi është rrënja e fiksuar në thellësitë e vetvetes, atëherë fiqh është fruti dhe gjethet që shfaqen në gjymtyrët dhe sjelljen e njeriut. Një rrënjë nuk mund të rritet dhe të japë të korrat e saj pa degë praktike dhe degët nuk mund të qëndrojnë pa një rrënjë të fortë doktrinore.

Lidhja ndërmjet legjislacionit dhe ekzistencës

Vendimet juridike - të akteve të adhurimit, transaksioneve dhe sistemeve - janë në të vërtetë ligje shpirtërore dhe ekzistenciale paralele me ligjet natyrore. Ashtu si trupi ka nevojë për ligjet e fizikës dhe biologjisë për të lëvizur dhe rritur, edhe shpirti njerëzor ka nevojë për ligjet juridike për të arritur përsosmërinë dhe për t’u çliruar nga robëria e materies dhe dëshira e ulët.

---

2. Ngritja e shpirtit: Dimensionet shpirtërore dhe morale të praktikës jurisprudencale

Është një gabim i rëndë epistemik të kufizosh fiqh në dimensionin e tij të thatë juridik, ose të kënaqesh me aspektin formal të vendimeve, si të ligjshmen dhe të ndaluarën, dhe të vlefshmen dhe të pavlefshmen. Jurisprudenca në shkollën e familja e Profetit (AS) është një instrument për ngritjen dhe pastrimin e shpirtit, dhe kjo formësim manifestohet në dy dimensione të ndërlidhura.

Së pari: Aspekti praktik dhe i sjelljes

Aderimi i njeriut ndaj programit të përditshëm jurisprudent përfaqëson një trajnim të vetëdijshëm të vetes njerëzore. Qëndrimi në namaz, largimi nga ushqimi, pijet dhe gjërat e ndaluara në agjërim dhe disiplinimi i transaksioneve financiare sipas shkallës së drejtësisë dhe ndershmërisë - të gjitha këto janë ushtrime praktike që e zhvendosin qenien njerëzore nga rastësia e instinktit në disiplinën e bindjes.

Kjo disiplinë praktike është hapi i parë drejt pastrimit të së jashtmes dhe pa pastruar të jashtmen shpirti nuk mund të ngjitet në shkallët e përsosmërisë.

Së dyti: Aspekti moral dhe kultivimi i vetvetes

Jurisprudenca është e lidhur ekzistencialisht me moralin dhe pastrimin e së brendshmes; çdo vendim praktik jurisprudent mbart në thelb një qëllim moral, kultivues:

• Lutja: nuk është thjesht lëvizje; është një instrument për të luftuar arrogancën dhe kotësinë në vetvete. I Lartësuari ka thënë:

“Ndalon paturpësinë dhe keqbërjen.” (El-Ankebut: 45)

• Sadakaja, lëmosha (zekati) dhe e pesta (khums): nuk janë grumbullim financiar; ato janë një proces i zbrazjes dhe pastrimit të vetvetes nga koprracia e materies dhe lakmia e zotërimit. I Lartësuari ka thënë:

“Merr nga pasuria e tyre një sadaka me të cilën do t’i pastrosh dhe do t’i rritësh.” (Et-Tevbe: 103)

• Agjërimi: është një stërvitje në durim, në frenimin e frerëve të dëshirës dhe në ngritjen mbi gjërat e ulëta.

Jurisprudenca, në këtë kuptim të brendshëm, është ajo që udhëheq procesin e kultivimit të vetvetes; ai i shndërron konceptet morale abstrakte - si drejtësia, durimi, përulësia dhe altruizmi - në sjellje të përditshme të jetuara që praktikon personi përgjegjës, gjë që çon domosdoshmërisht në lustrimin e pasqyrës së shpirtit, në mënyrë që ai të marrë derdhjen hyjnore dhe dritën udhëzuese.

---

3. Roli i Jurisprudencës në Epokën e Fshehjes: Ruajtja e Zgjerimit dhe Ruajtja e Identitetit

Kur arrijmë moshën e fshehtësisë - epokën e mbulesës së Imam el-Mehdi (xh.sh) në titullin e tij - lind pyetja epistemike se si të pranohet ky program dhe të zbatohet. Këtu roli i jurisprudencës dhe i detyrës së juristit shfaqet si aparati më i madh i ruajtjes dhe ruajtjes që ngriti shkolla e familja e Profetit (AS).

Zgjerimi Epistemik Përmes Narracionit dhe Arsyetimit

Mungesa e Imamit (axh) në trupin dhe personin e tij nuk nënkuptonte ndërprerjen e Sheriatit dhe programit të tij të përsosur. Imamët e pastër (AS) përcaktuan rregulla të përgjithshme dhe urdhëruan kombin që t’u referohej transmetuesve të haditheve të tyre dhe juristëve që ruajnë fenë e tyre dhe kundërshtojnë kapriçot e tyre.

Ruajtja e rendit shoqëror dhe juridik

Jurisprudenca përfaqëson shkëmbin epistemik mbi të cilin thyhen përpjekjet për të zbehur ose shtrembëruar fenë gjatë shekujve; është ajo që ruan identitetin e shoqërisë besimtare dhe jep përgjigjet ligjore dhe praktike për të gjitha zhvillimet dhe fatkeqësitë, duke e penguar kombin të zhytet në errësirat e opinioneve të mangëta njerëzore ose të bjerë në grackën e nënshtrimit ndaj sistemeve të krijuara nga njeriu.

---

Një prelud për skenën e ardhshme

Besimi në njëshmërinë hyjnore, profetësinë, imamin dhe Mehdiun (axh) na vendos drejtpërdrejt para përgjegjësisë së pajtimit dhe veprimit; kanali hyjnor është transmetuar, tekstet dhe vendimet janë ruajtur dhe njeriu nuk ka më asnjë justifikim për të mbetur pas karvanit të përsosmërisë.

Jurisprudenca është ura që na çon nga hapësira e pëlqimit mendor në hapësirën e realizimit aktual dhe është instrumenti pastrues që na lartëson shpirtrat dhe formëson sjelljen tonë individuale dhe shoqërore në përputhje me vullnetin e Allahut dhe kënaqësinë e Tij të mirë. Bazuar në këtë rrënjosje metodike, në studimet e ardhshme do të vazhdojmë të sqarojmë këtë program jurisprudent dhe efektin e tij të drejtpërdrejtë në formësimin e qenies njerëzore të përsosur dhe shoqërisë së drejtë, në përmbushje të qëllimeve hyjnore.